Strona główna

pobrane

IRENA KOSMOWSKA

POSEŁ NA I NIEPODLEGŁY SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

 

 

Irena Kosmowska – polska działaczka niepodległościowa, ludowa i oświatowa, urodziła się 20 grudnia 1879 roku w Warszawie. Z wykształcenia była nauczycielką literatury i historii. Jednak nie pracowała w tym zawodzie, związała się z publicystyką. Od 1908 do 1915 była współredaktorką „Zarania”, gdzie publikowała pod pseudonimem Jasiek lub Jaśkowa z Lipnicy. Dzięki jej staraniom powstały dwa dodatki do gazety: „Świt –Młodzi idą” oraz „Sprawy Szkolne”. Od 1912 była członkinią Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, której celem była koordynacja działań niepodległościowych w oparciu o Austro-Węgry, w obliczu spodziewanego wybuchu wojny światowej. Związana byłą również  z Towarzystwem Kółek Rolniczych im. S. Staszica, zajmowała się m.in. popularyzacją spółdzielczości wiejskiej. Dzięki jej pomysłowi i wysiłkom powstała szkoła dla dziewcząt w Krasieninie. W czasie I wojny zaangażowała się działalność w ruchu niepodległościowego – działała w Polskiej Organizacji Wojskowej. Od 1915 była więziona w Moskwie za działalność antycarską w „Zaraniu” Po uwolnieniu od 1916 była członkiem Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny. W 1918 przystąpiła do PSL „Wyzwolenie”. W listopadzie tego samego roku była wiceministrem propagandy]i opieki społecznej w rządzie Ignacego Daszyńskiego.

W 1919 z ramienia PSL „Wyzwolenie” została posłem Sejmu Ustawodawczego.  Reprezentowała Polskę w Międzynarodowej Unii Parlamentarnej. Następnie wystartowała w wyborach do I Sejmu Niepodległej Polski z ramienia PSL-Wyzwolenie, z okręgu lubelskiego, a w 1922 posłem I Sejmu Niepodległej Polski. Mandat pełniła do 1930. Została pozbawiona go, za wystąpienie przeciwko J. Piłsudskiemu. Od 1931 r związała się z  SL i redagowała „Zielony Sztandar”. Podczas II wojny  uczestniczyła w działaniach podziemnego ruchu ludowego. Została zobowiązana   do utrzymania kontaktów z PPS. Przede wszystkim jednak je działalność polegała na pomaganiu uchodźcom z zachodnich terenów kraju. Zajmowała się zakwaterowaniem  i wyżywieniem napływającej do Warszawy ludności. Oprócz tego pracowała w Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych. Wielokrotnie była namawiana do opuszczenia wojennej Warszawy, nie zgadzała się na to. Nie zapomniała o swojej działalności oświatowej. W lecie 1940 była w Krasieninie, w szkole, której była założycielką mając nadzieję na szybkie wznowienie jej pracy, przerwanej najazdem hitlerowców na Polskę. Przebywała też w Szkole Spółdzielczej w Bychawie, którą kierował były poseł P. Chadaj, na uroczystościach kończących rok szkolny 1941/1942. W lipcu 1942 znalazła się wśród aresztowanych   7 Szwedów i 47 Polaków. Było to wynikiem aresztowania Nilsa Berglinda dyrektora PASE części szwedzkiej firmy Ericsson, która zajmowała się wyciąganiem Polaków z rąk gestapo, przerzucaniem poczty kurierskiej, itd. Znaleziono przy nim pocztę jednej z polskich organizacji podziemnych oraz dane ludzi, z którymi kontaktował się w Warszawie.  Umieszczono ją w więzieniu przy ulicy Pawiej. Następnie wywieziono do Berlina. Osadzono w celi 121 przy Alexanderplatz.  Po zbombardowaniu więzienia ranna znalazła się w obozie pracy Mahlow. 3. 10. 1944 r. na polecenie policji w Charlotenburgu przewieziono ją do szpitala w Wittenau-dzielnicy Berlina. Przebywała tam aż 31. 07. 1945 r.W tym dniu uzyskała wolność. Jednak ze względu na stan zdrowia trafiła z powrotem do szpitala w Berlin-Buch. Tam zmarła 21 sierpnia 1945. Pochowana została na cmentarzu w Berlinie 25 sierpnia 1945 r. Blok M, Rząd 4, grób nr 30’’. W 1961 jej prochy wróciły do Polski. Została pochowana na cmentarzu wojskowym na Powązkach. Pośmiertnie odznaczono ją Orderem Krzyża Grunwaldu I klasy.

Reklamy